Cliëntencolumn: Schotten om de zwangere

Auteur
Anne Mooij
Editie
2016; 01
Categorie
Opinie
Download pdf
Print artikel
Er is niets zo lastig als veranderen. Alle partijen in de geboortezorg worstelen hier al mee sinds het rapport Een Goed Begin uit 2009. Dat de zwangere een stem moet hebben in al deze veranderingen is evident, maar de praktijk blijkt soms weerbarstig.

Onlangs bleek maar weer eens hoe hard die stem van de zwangere nodig is. Volgens minister Schippers zijn meer veranderingen nodig om alle aanbeveling uit het rapport in de praktijk waar te maken. Vooral het verbeteren van de samenwerking tussen de verschillende beroepsgroepen staat bovenaan haar lijstje. De beroepsgroepen geven aan dat een van de grote hobbels in de samenwerking in de financiering zit. Alle beroepsgroepen declareren apart waardoor in de praktijk schotten kunnen ontstaan, bijvoorbeeld tussen de eerste en tweede lijn. Het middel dat de minister in wil zetten is integrale bekostiging: één tarief of misschien enkele deeltarieven waarmee de gehele geboorteketen betaald wordt. Een zwangere zou volgens haar op deze manier geen hinder meer ondervinden van die schotten, en integraal wordt er beter samengewerkt.

Het risico hiervan is beperking van de keuzevrijheid van de zwangere. Het VSV zal per zwangere betaald worden voor de gehele zorg: van preconceptie tot en met de kraamzorg. Het is voor iedereen lastig als de zwangere niet al deze zorg binnen hetzelfde VSV wil ontvangen. Bijvoorbeeld omdat mevrouw Jansen graag naar een ziekenhuis wil dat weliswaar verder weg is, maar waar ze erg positief over is vanwege eerdere ervaringen. Toch wil ze een verloskundige om de hoek. Als beide niet tot hetzelfde VSV behoren, en dat kan zomaar in de stedelijke gebieden, wordt het lastig. Ze valt dan niet binnen het integraal tarief van één VSV.

De kans bestaat dat het VSV haar zal stimuleren vooral naar een ziekenhuis te gaan dat wel tot het VSV behoort. Of de keuzemogelijkheid wordt gewoonweg van tafel geveegd. Mevrouw Jansen heeft dan niks meer te kiezen. Of stel dat mevrouw De Vries in een dorp in het noorden des lands ontevreden is over het ziekenhuis in dat VSV omdat ze bij een eerdere gecompliceerde bevalling vond dat men niet goed naar haar luisterde? Moet ze dan nu veel verder weg voor alle zorg? Naar de verloskundige uit die andere VSV?

In meer stedelijke gebieden zou mevrouw De Vries nog wel de keuze hebben uit meerdere VSV's. Maar kiest zij echt voor een VSV? Veel logischer is dat ze bewust kiest voor een ziekenhuis en zorgverleners die bij haar passen. Daarnaast moet ze wel heel goed op de hoogte zijn van welk ziekenhuis nu bij welke zorgverlener aangesloten is; eigenlijk al voordat ze haar eerste consult heeft. Want op dat moment stapt mevrouw De Vries immers de keten in. Ook voor mevrouw De Vries is het risico groot dat ze straks minder te kiezen heeft. In beide gevallen hebben alle zorgverleners er baat bij dat de zwangere binnen het VSV blijft.

Volgens de minister moet de integrale bekostiging in rap tempo worden ingevoerd. Een advies is daarom in de maak. In dit advies mag de zwangere kiezen voor een VSV waarbinnen ze nog van zorgverlener kan wisselen. Maar daarmee houdt haar keuzevrijheid op.

Zijn we nu echt bezig de zorg om de zwangere heen te organiseren, zodat ze daadwerkelijk centraal staat? Het antwoord hierop in het advies lijkt 'ja' te zijn, maar is in werkelijkheid dus beperkt. Waar integrale bekostiging de schotten weg moet halen om een betere samenwerking tot stand te brengen worden er voor de zwangere ineens wel schotten geplaatst.

Deze schotten zouden nodig zijn omdat alleen zo de samenwerking tussen zorgverleners in de geboortezorg en dus ook kwaliteit van zorg echt kan verbeteren. Bewijzen dat dit daadwerkelijk het geval zal zijn, zijn er niet.

Wij vinden dat de (aanstaande) zwangere altijd moet kunnen kiezen voor een zorgverlener en een ziekenhuis. Keuzevrijheid is van essentieel belang niet alleen voor de cliënte maar ook om de kwaliteit van zorg en dienstverlening te waarborgen. Keuzevrijheid is de beste prikkel voor verbetering van kwaliteit. Verbetering van kwaliteit en integrale zorg moeten hand in hand gaan met behoud van de keuzevrijheid.

Indien de minister en stakeholders oprecht menen wat ze prediken, luisteren ze naar de stem van de zwangere en wordt het definitieve advies aan de minister zo geformuleerd dat volledige keuzevrijheid voor de zwangere wél is gegarandeerd. Zet de zwangere daadwerkelijk centraal!

Anne Mooij[vet] vertegenwoordigde de NPCF in de Expertgroep Zorgstandaard Integrale Geboortezorg van het CPZ