"Geef zwangeren een eigen budget"

Auteur
Brigitte Tebbe
Editie
2016; 03
Categorie
Opinie
Download pdf
Print artikel
"Geef zwangeren een eigen budget"
"Focus op persoonlijke begeleiding die medicalisering voorkomt. Geef vrouwen een eigen budget waarmee zij zelf een zorgverlener kiezen en bepalen hoe de zorg er voor hen uitziet." Deze aanbevelingen uit een Brits onderzoek zijn ook relevant voor Nederland. Projectleider Julia Cumberlege over hoe de cliënte centraal kan staan in veilige geboortezorg.

Een reeks tragische gebeurtenissen in de Britse geboortezorg waren aanleiding voor een landelijk onderzoek, de Maternity Review en een baanbrekend rapport 'Better Births' (2016). Het laat zien dat het principe 'cliënt centraal' leidend kan zijn voor het vinden van veilige en duurzame oplossingen in de geboortezorg. Het rapport komt precies op tijd nu zorgverleners en beleidsmakers in discussie zijn over de inrichting van de geboortezorg. Wat kunnen wij leren van het Verenigd Koninkrijk?

Kader: Barones Julia Cumberlege

Barones Julia Cumberlege, onafhankelijk projectleider van de Maternity Review, is politicus bij de Conservative Party in het Verenigd Koninkrijk en heeft een zetel in de House of Lords (Eerste Kamer) sinds 1990. Als voormalig Junior Health Minister (1992-1997) was zij verantwoordelijk voor de gezondheidszorg en sociale zaken. Cumberlege zette zich in haar carrière vaak in voor vrouwenrechten. 'Better Births' is het tweede rapport van haar hand over de geboortezorg. In de jaren negentig schreef zij het rapport 'Changing Childbirth', dat was gericht op modernisering van de geboortezorg. Cumberlege presenteerde dit voorjaar het rapport 'Better Births' aan de National Health Service en het parlement. Nu werkt zij verder aan de implementatie ervan.

Kader: Better Births

Het rapport 'Better Births' noemt ingrijpende voorstellen voor verbeteringen in de geboortezorg die de komende vijf jaar in gang gezet worden.

De hoofdlijnen zijn:

  • veiliger, vriendelijker, persoonlijker geboortezorg;
  • toegankelijk voor alle vrouwen;
  • meer continuïteit van zorg;
  • betere postnatale zorg en mentale gezondheid;
  • grotere rol voor verloskundigen in de wijk;
  • multidisciplinaire samenwerking en training;
  • persoonlijk budget waarmee vrouwen geboortezorg inkopen;
  • fair betaalsysteem voor professionals.

Download het hele rapport via: www.england.nhs.uk.

Kosten noch moeite

Er is niet bezuinigd op het onderzoek dat aan het rapport 'Better Births' voorafging: 15 drop-in bijeenkomsten, 38 bezoeken aan gezondheidszorginstellingen, 5192 online consulten, 46 individuele ontmoetingen met stakeholders en experts, 1 kwaliteitsonderzoek en 1 onderzoek van de National Perinatal Epidemiology Unit van Oxford University, 2 landelijke Birth Tank evenementen en 3 internationale bezoeken. Het achttienkoppig onderzoeksteam bestond uit academici, professionele organisaties en cliëntenorganisaties. Ook verloskundigen van de Neighbourhood Midwives en de Royal College of Midwives maakten daarvan deel uit.

Barones Julia Cumberlege is projectleider van de Maternity Review (zie kader). Zij is realistisch over de staat van de geboortezorg in haar land en gedreven daarin verandering te brengen: "We kunnen en moeten het beter doen."

Vrouw echt centraal

Voorafgaande aan de Maternity Review is enorm veel tijd gestoken in interviews met vrouwen en hun familie. Wat was de gedachte daarachter? "Het rapport begint met een brief van mij aan de vrouwen van Groot-Brittannië. Zij zijn degenen waar het om draait in de geboortezorg. Als je een woman centered onderzoek wilt doen, moet je naar hun ervaringen vragen. We wilden niet uitsluitend via cliëntenorganisaties werken. Met communicatie-experts ontwikkelden we een strategie om individuele vrouwen en hun familie te bereiken. We organiseerden drop-ins op plekken die niets met gezondheidszorg te maken hebben, zoals wijkgebouwen, kerken en bibliotheken. Plekken waar mensen op hun gemak zijn. We praatten met hen, er was een muur waar ze hun ideeën op konden schrijven. Er waren ballonnen en spelletjes voor de kinderen, we made it fun! Maar het was ook serieus en ernstig, we luisterden naar alle verhalen. Voor vertrouwelijke gesprekken waren er aparte ruimtes."

Persoonlijk is veilig

Waar zou de focus moeten liggen in de geboortezorg? "Onze visie is: veilige zorg is persoonlijke zorg. We willen vriendelijker en professionelere zorg, die tegemoetkomt aan persoonlijke behoeften en omstandigheden van vrouwen en die meer gericht is op het gezin. Iedere vrouw beslist zelf over de zorg. Daarvoor moet ze de juiste informatie krijgen. Zorgverleners hebben ondersteuning nodig om vrouwvriendelijker te werken. Dat gaat het best in getrainde teams, binnen organisaties die innovatie en een continu leerproces promoten. Dan verdwijnen barrières tussen organisaties en beroepsgroepen eerder. Continuïteit van zorg, betere postnatale en psychische zorg en een eerlijker, efficiënter betaalsysteem horen erbij."

Wat is het verband tussen persoonlijke en veilige zorg?

"Continue zorgmodellen zijn veiliger, omdat verloskundigen en vrouwen dan de gelegenheid hebben om een relatie op te bouwen. Dit maakt de persoonlijke situatie van zwangeren inzichtelijker. En wanneer vrouwen hun zorgverlener kennen, vinden zij het minder ingewikkeld om hulp te vragen of zich te bewegen in het zorgsysteem. Continuïteit van zorg stimuleert samenwerking tussen verloskundigen, specialisten en ziekenhuizen. Om een cross-over te krijgen adviseren we dat mensen die samen werken, ook samen trainen en leren."

Eigen budget

U stelt voor om vrouwen een persoonlijk budget voor geboortezorg te geven. Dat zou de kwaliteit van zorg verbeteren. Hoe ziet u dat?

"Vrouwen hebben betere ervaringen en krijgen betere zorg, wanneer die past bij haar persoonlijke situatie. Persoonlijke begeleiding voorkomt medicalisering. Met persoonlijk budget kunnen vrouwen zelf een zorgverlener kiezen en bepalen hoe de prenatale, natale en postnatale zorg er voor haar uitziet. Het persoonlijk budget volgt de vrouw, ongeacht welke zorg zij verkiest.

Voor de inschatting van het persoonlijk budget stellen de vrouw en de zorgverlener aan het begin van de zwangerschap samen een zorgplan op. Daarbij krijgt de vrouw eerlijke en objectieve informatie. Dit stimuleert haar tot het maken van geïnformeerde keuzes over zorg. Het zorgplan wordt bewaard in het elektronisch dossier, dat vrij toegankelijk is voor haar. Aan het zorgplan zijn de tarieven voor de verschillende zorgverleners gekoppeld. De verwachting is dat als het geld de vrouw volgt, er meer zorg op maat en meer efficiëntie is. En zorgverleners krijgen betaald naar rato van hun inspanningen. Daarnaast verbeteren ICT-technologie en training van multidisciplinaire teams de efficiëntie en de uitkomsten. Verschillende initiatieven zullen elkaar versterken en zorgen dat vermijdbare schade door complicaties of sterfte minimaliseert. We schatten in dat het aantal incidenten met de helft kan afnemen."

Evenveel thuisbevallingen

U bracht voor het onderzoek ook een bezoek aan Nederland.

"Ja, en aan Zweden en Denemarken. We wilden van andere landen met andere systemen leren. We zijn onder de indruk van jullie praktijken en geboortecultuur, het teamwork en de multidisciplinaire samenwerking. We werken nu een praktijkvorm uit die is geïnspireerd op het Nederlandse Buurtzorgproject. We zouden graag eenzelfde percentage thuisbevallingen bereiken. Britse vrouwen vragen daar steeds vaker om."

Verloskundigen leidend

Volgens 'Better Births' is de geboortezorg gebaat bij een grotere rol voor verloskundigen. Waarop is dat gebaseerd?

"Onderzoekers van de universiteit van Oxford hebben dit voor ons uitgezocht. Verloskundigen kunnen vrouwen met een laag en gemiddeld risicoprofiel begeleiden. Bevallingen thuis of in een midwife led geboortecentrum geven minder kans op interventies. De kans dat vrouwen tijdens de bevalling vervoerd moeten worden is laag en de uitkomsten zijn even goed. Etniciteit en economische omstandigheden hebben daar geen invloed op. We weten dat de uitkomsten van zorg beter zijn wanneer we ingaan op de wensen van vrouwen. Tien procent van de Britse vrouwen geeft aan dat zij thuis wil bevallen, terwijl slechts twee procent werkelijk thuis bevalt. Wij zouden graag zien dat de geboortezorg dicht bij de vrouw is georganiseerd, met verloskundige praktijken in wijkcentra waar ook andere typen zorg worden aangeboden. We willen ook dat kleine groepen zorgverleners gaan samenwerken, zodat zij in een groot gebied actief zijn. Vrouwen kunnen dan kiezen uit meer zorgverleners. In afgelegen en dunbevolkte gebieden verbetert door de samenwerking ook de toegankelijkheid van zorg.

Veiligheid staat voorop, welke vorm van geboortezorg je ook kiest. Als je voor meer wijkgerichte zorg door de verloskundige kiest, is snelle toegang tot specialistische zorg een vereiste. Er is samenwerking nodig in multidisciplinaire teams, die werken volgens gezamenlijke protocollen."

Moed nodig

Hoe is het 'Better Births' rapport ontvangen?

"We hebben nog geen tegengeluiden gehoord. Maar we zijn hier dan ook zeer beleefd! De Royal College of Midwives en de Royal College of Obstetricians and Gynaecologists zijn positief. In ons systeem kan de National Health Service weliswaar veranderingen van bovenaf opleggen, maar we hebben liever dat de plannen gerealiseerd worden doordat plaatselijke sleutelfiguren de visie begrijpen. Zij moeten signaleren wat er nodig is en de moed hebben om buiten de gebaande paden te treden. Zij moeten gaan samenwerken om de zorg rond vrouwen en hun families op te bouwen."