Cliëntencolumn: Hoor en wederhoor

Auteur
Mira Westland
Editie
2017; 02
Categorie
Opinie
Download pdf
Print artikel
Er zijn maar heel weinig cliënten die hardop durven zeggen dat hun recht om 'nee' te zeggen tegen een interventie niet is gerespecteerd. Als zij zich uitspreken over een schending van hun rechten, wordt hun ervaring direct genuanceerd met hoor en wederhoor. De cliënt die zich uitspreekt, krijgt te horen dat er 'vast wel medische redenen voor waren'. Klinkt logisch, niet oordelen totdat je twee kanten van het verhaal hebt gehoord. Maar is dat wel zo? Waarom twijfelen aan de ervaringen van de cliënt? Verdient de cliënt die zich uitspreekt niet juist onze empathie, steun en aanmoediging?

Eerlijk is eerlijk, het zijn niet alleen zorgverleners die deze ongelijkheid tussen zorgverleners en hun cliënten in stand houden. Als cliënt vind ik deze column elke keer een enorme uitdaging. Ik wil u graag meenemen in mijn ervaringen, maar u als hardwerkende zorgverleners daar absoluut geen rotgevoel mee bezorgen Precies daarom kost het vrouwen vaak grote moeite om te zeggen dat ze de zorg tijdens hun bevalling als onprettig hebben ervaren. Een naar gevoel was er meteen wel. Maar cliënten willen niet zomaar accepteren, of in ieder geval niet hardop zeggen, dat hun gevoel in strijd is met de inzet en intentie van hun zorgverleners. Het klinkt heel respectvol, maar toch vind ik het geen goede zaak.

Goed bedoelde opmerkingen als: 'zorgverleners doen enorm hun best voor hun cliënten', hoe waar ze ook zijn, zijn niet bepaald een uitnodiging aan vrouwen om hun ervaringen te bespreken. Ze vertellen cliënten dat hun ervaringen ondergeschikt zijn aan de inzet van de zorgverleners. Ze zeggen dat we cliënten en cliëntervaringen pas serieus nemen als zorgverleners het ook vinden. En zo houden we de ongelijkheid in stand. Terwijl ik nog nooit een cliënt ben tegengekomen die gelooft dat zorgverleners zonder medische reden ingrepen uitvoeren. Het is ook helemaal niet de bedoeling van cliënten om de redenen of de intentie van de zorgverleners in twijfel te trekken. Het gaat ze om hun mensenrecht om die reden zelf af te wegen tegen hun lichamelijke integriteit. Want ook met een goede reden of de beste intentie heeft een zorgverlener voor een ingreep altijd de toestemming nodig van de cliënt.

Door mensenrechten te nuanceren met medische redenen, vertellen we cliënten dat hun mensenrechten ondergeschikt zijn aan de redenen van iemand anders. Terwijl mensenrechten in elke situatie gelden en voor iedereen. Zwangere vrouwen zijn daarop geen uitzondering. Waarom dan toch die terughoudendheid om het over rechtenschendingen te hebben? Als vrouwen zich uitspreken is dat niet om de inzet en intentie van hun zorgverlener ter discussie te stellen, maar de zorg zelf. Zij zeggen dat de mate van inzet van de aanwezige zorgverleners, of zelfs de uitkomsten van een baring, zich niet een-op-een laten vertalen naar een gelijke kwaliteitsbeleving van de barende. Dat is niet alleen hartstikke moeilijk, maar zelfs onmogelijk als hoor en wederhoor niet gelijkwaardig worden behandeld. Met onze beste bedoelingen ontnemen we onszelf de mogelijk om een gesprek te voeren over een essentieel onderdeel van goede zorg!

Ik hoop dat zorgverleners bereid zijn te accepteren dat ervaringen en gevoelens van hun cliënt hen niet automatisch tot dader maken. Ik hoop dat zij bereid zijn om te accepteren dat er toch weleens iets misgaat, alle goede intenties ten spijt. Ik hoop dat u, als professional, kwaliteitsbeleving belangrijk vindt. Dat u cliënten juist uitnodigt om hun ervaringen te delen. Want feedback is essentieel voor het verbeteren van uw dienstverlening, zeker als die feedback niet bevestigt wat u zelf al dacht.Ik hoop dat zowel zorgverleners als cliënten ophouden met de ervaringen van vrouwen te nuanceren, maar ze accepteren als essentieel onderdeel van kwaliteitsverbetering. Zodat onze drang naar hoor en wederhoor het echte luisteren niet in de weg blijft staan.

Mira Westland is moeder en voorzitter van Stichting Geboortebeweging