Meer leiderschap. Interview met Ruth Evers en Dorine Veldhuyzen

Auteur
Niels van Haarlem
Editie
2018; 01
Categorie
Overig
Download pdf
Print artikel
Meer leiderschap. Interview met Ruth Evers en Dorine Veldhuyzen
Verloskundigen en gynaecologen overleggen samen steeds vaker over fysiologie en empoweren van de zwangeren. Wil die trend doorzetten, dan moeten verloskundigen wel meer leiderschap en de toegevoegde waarde van het vak laten zien, aldus Ruth Evers en Dorine Veldhuyzen van Talmor.

De een is van huis uit verloskundige, de de ander heeft de wortels in het bedrijfsleven. Ruth Evers en Dorine Veldhuyzen sloegen in 2009 de handen ineen en richtten Talmor op, het Amsterdamse bureau voor training, coaching en advies in de gezondheidszorg. Met de focus op de geboortezorg en de verloskunde.

Talmor organiseert congressen voor verloskundigen, geeft communicatietrainingen en ondersteunt praktijken en VSV's op de hobbelige weg van samenwerking. Vorig jaar heeft het bureau in opdracht van de KNOV de verloskundige van 2025 opgetekend.

Als er een bureau is met een visie op de verloskunde dan moet dat Talmor zijn, met Ruth en Dorine als boegbeeld.

Wat zien jullie gebeuren in de geboortezorg?

Ruth Evers: "Met lede ogen keken we lange tijd naar een daling in het percentage thuisbevallingen en een daling in het vertrouwen van de zwangere in zichzelf. Lang hebben we gedacht dat aan die neerwaartse spiraal niets te doen valt. Maar de laatste tijd merken we een voorzichtige kentering: eerstelijns verloskundigen, maar ook klinisch verloskundigen, gynaecologen en verpleegkundigen zijn zich bewust van het grote aantal overdrachten naar het ziekenhuis, de interventies en de vele getraumatiseerde vrouwen. Is dit wat we echt willen? Kan dat ook anders? Naast het praten over zorgpaden gaat het steeds vaker over stimuleren van de fysiologie en het empoweren van de zwangere. Het is nog te vroeg om te praten van een cultuurverandering maar de bewustwording bij alle betrokkenen dat het anders kan groeit."

Helpt integrale zorg bij die cultuurverandering?

Dorine Veldhuyzen: "Integraal werken is een kans voor de verloskunde. Maar er heerst de angst dat veranderingen het voortbestaan van de verloskunde bedreigen. Eén van de grootste bedreigingen is echter de interne strijd in de sector die contraproductief werkt en de positie van de beroepsgroep verzwakt. De beroepsgroep discussieert over wat de juiste en wat de verkeerde vorm van integrale zorg is. Deze discussie gaat gepaard met emoties en kost energie. Een verdeelde beroepsgroep is een zwakke beroepsgroep. Waar de energie wel naartoe moet gaan is samenwerken in de geboortezorg. Deelnemen aan samenwerking betekent immers je stem laten horen, je visie laten zien, je meerwaarde aantonen en invloed uitoefenen. Juist integrale zorg biedt de mogelijkheid om je toegevoegde waarde als verloskundige in te zetten en zichtbaar te maken. Dan is integrale zorg een kans."

En dat is voor een deel van de verloskundigen lastig. "Altijd moeten vechten voor je bestaansrecht betekent dat verloskundigen zoeken naar zekerheid. Maar zekerheid bestaat niet in een wereld die zo verandert als de zorg. Daar komt bij dat zwangerschap en geboorte in de kern gezonde processen zijn. Bij ziekte en herstel spelen andere aspecten een rol, worden andere afwegingen gemaakt dan bij een gezond proces. Bovendien is de verloskunde divers, met tal van specialiteiten en aandachtsgebieden. Dat alles maakt het voor verloskundigen complex om in dat speelveld positie te kiezen. Een voorwaarde is dan ook dat verloskundigen goed weten wie ze zijn en welke toegevoegde waarde ze hebben", aldus Veldhuyzen.

Leiderschap

Het is volgens de eigenaren van Talmor essentieel dat verloskundigen de eigen toegevoegde waarde kennen: wat heb ik te bieden, wat is mijn onmisbare rol?

Veldhuyzen: "Onderling weten verloskundigen heel goed waar ze voor staan, maar belangrijker is om dat verhaal van de verloskunde naar buiten te brengen, in de media, binnen het VSV, in de wijk, in de praktijk van de huisarts, bij de jeugdzorg, in het ziekenhuis. Zodat de collega-zorgverleners weten waar de verloskundige voor staat. De verloskunde zit te springen om leiderschap. Dat is nog in ontwikkeling. Neem de wetenschappelijke onderbouwing van de meerwaarde van continuïteit van zorg. Iedereen weet wat continuïteit van zorg tijdens de zwangerschap oplevert. Maar door drukte, andere prioriteiten, het ontbreken van afspraken laten we gaten vallen in die continuïteit. Dat is een gemist kans. En als we wel die continuïteit leveren dan vergeten we onze successen van de daken te schreeuwen."

Ondertussen maken verloskundigen zich zorgen over het eigen bestaan.

Ruth Evers: "De verloskundige is onmisbaar! En zal dat ook blijven. Verloskundigen zijn altijd de spin in het geboorteweb geweest. Natuurlijk wordt er op bepaalde plekken weleens uitgesproken dat 'wat de verloskundige kan, een ander ook zou kunnen. Laten we dat werk van de verloskundige overnemen zodat die verloskundige verdwijnt'. Onzin."

Jullie verwachten nogal wat van de verloskundige

Ruth Evers: "Jazeker, maar zij hebben dan ook een cruciale rol in de geboortezorg en hebben zicht op een groot deel van die zorg die de andere disciplines niet hebben. Om de zorg op de lange termijn op een goede manier te kunnen blijven verlenen, moeten verloskundigen veel invloed uitoefenen op de veranderingen. Zodat de verloskundige 'met de vrouw kan zijn', en dat er oog is voor de individuele zorgvraag. Verloskundigen hebben daarin dan ook een grote verantwoordelijkheid."

Tot slot: waar staat de verloskundige over pakweg vijf jaar?

Ruth Evers: "Tegen die tijd praten we als zorgprofessionals alleen nog maar over de inhoud van de geboortezorg en niet meer over de vorm waarin die zorg wordt geleverd. En de verloskundige is nog steeds die spin in het geboorteweb. Met weer tijd voor de cliënt."

Dorine Veldhuyzen: "De intrinsieke motivatie om er voor de zwangere te zijn, is bij verloskundigen zo groot dat ik met vertrouwen naar de toekomst kijk. Maar laten we dan wel stoppen met de interne strijd."

Moet ik dan mijn eigen autonomie verkopen?

Dorine Veldhuyzen: "Met vasthouden aan je eigen positie kom je niet verder. Multidisciplinair samenwerken is steeds meer de norm in de zorg. Onderdeel uitmaken van een groter geheel betekent wel degelijk dat je minder solistisch alle beslissingen neemt over het vormgeven van de zorg. Maar tegelijkertijd is dat juist de kans om veel meer zeggenschap te krijgen over hoe de zorg in je regio ingericht wordt. Wellicht is de term integrale zorg nu zo beladen dat we het maar holistische samenwerking moeten noemen, bij die term voelen we ons comfortabeler. Hoe het ook heet, het gaat er om dat het volledige zorgproces voor de zwangere, de barende, de kraamvrouw goed is en recht doet aan de vrouw in kwestie en niet alleen dat deel dat door de verloskundigen wordt uitgevoerd. Om die zorg holistischer te maken is de bemoeienis van de verloskundige met het hele geboortezorgproces nodig."

Autonomie is het doel

Maar eerst de zwangere empoweren. De cliënt in de regierol. Niet alleen in de geboortezorg, maar de gehele zorg maakt de beweging naar meer autonomie bij de cliënt en patiënt. In ons land en wereldwijd het een trend dat de cliënt een gelijkwaardige positie inneemt ten opzichte van hulpverleners en zelf aan het roer staat van zijn of haar eigen gezondheid.

De cliënt empoweren is zichtbaar in de tweede en de eerste lijn, zoals bij specialisten, huisartsen en fysiotherapeuten. En bij verloskundigen, stelt Veldhuyzen. "De cliënt moet de regie nemen, maar is niet altijd in staat om dat in het complexe speelveld van de geboortezorg zelf te doen. Het is de uitdaging voor verloskundigen om meer invloed uit te oefenen op dat proces van het empoweren van de zwangere. Hoe je dat doet? Laat je inspireren door collega-zorgverleners. Neem een voorbeeld aan de Dappere Dokters die de zorg beter maken door uitsluitend vanuit inhoud vast te stellen wat optimale zorg is."

De Dappere Dokters is een initiatief van huisartsen zelf, een beweging met doel het verbeteren van de zorg. Waar kan het zinniger, voor zowel de patiënt als de doelmatigheid van de zorg. En met welke interventie moeten we stoppen omdat die niet doelmatig is. Dappere Dokters willen een omslag van overbehandeling en maximale zorg naar optimale zorg op de juiste plek. Medisch specialisten en huisartsen die samenwerken en elkaar aanmoedigen om met een kritische blik naar het eigen en onderlinge functioneren te kijken. Ziekenhuizen en huisartsen met een gezamenlijke intervisie op het onderwerp overbehandeling. Of een skype-intervisies tussen huisartsen en specialisten om bijvoorbeeld een consult te beleggen met de patiënt.

Die beweging moet er ook in de geboortezorg komen, zo stelt ze.