Zwangere wil individuele zorg

Auteur
Carien Baas
Editie
2018; 06
Categorie
Overig
Download pdf
Print artikel
Zwangere vrouwen hebben behoefte aan individuele zorg. Een gevoel van controle, extra tijd per persoon en continuïteit van zorg en zorgverlener zijn daarin belangrijke aspecten. Dit concludeert Carien Baas in haar promotieonderzoek naar de ervaringen van vrouwen en kraamverzorgenden met eerstelijns verloskundige zorg.

Waarom dit onderzoek?

De ervaringen van vrouwen met zwangerschap en bevalling kunnen van invloed zijn op hun welzijn als moeder, maar ook op die van hun kind, zowel op de korte en lange termijn. Daarbij komt dat cliënten de afgelopen decennia meer actieve deelnemers in de gezondheidszorg zijn geworden, in plaats van passieve zorgontvangers. Wij onderzochten de ervaringen van vrouwen met eerstelijns verloskundige zorg in Nederland en de perspectieven van vrouwen en kraamzorgverzorgenden op continue ondersteuning tijdens de bevalling. Hierbij maakten we gebruik van data uit de DELIVER-studie. Het onderzoek over ondersteuning tijdens en na de baring werd uitgevoerd met aanvullend vragenlijst- en focusgroeponderzoek.

Wat zijn de belangrijkste resultaten?

We vroegen vrouwen om de ontvangen verloskundige zorg tijdens de baring te beoordelen op een schaal van 1-10. Vrouwen beoordeelden de verloskundige zorg significant minder goed wanneer ze een kunstverlossing of secundaire sectio caesarea ondergingen en wanneer vrouwen minder controle ervoeren tijdens ontsluitingsfase en tijdens de uitdrijvingsfase.

Kraamverzorgenden bleken over het algemeen positief over continue ondersteuning tijdens de bevalling. De meerderheid van de kraamverzorgenden vond het niet wenselijk om hun medische verantwoordelijkheden uit te breiden. Kraamverzorgenden vonden over het algemeen dat extra scholing belangrijk was om bekwaam te zijn en zich bekwaam te voelen tijdens partusassistentie.

Vrouwen gaven tijdens de bevalling voorkeur aan ondersteuning van hun partner (100%), verloskundige (95%), kraamverzorgende (29%) en verpleegkundige (15%). De vrouwen gaven er de voorkeur aan dat de verloskundige aanwezig is vanaf het moment dat de verloskundige (48%) dit aangeeft of de vrouw zelf dit aangeeft (22%). 10% van de vrouwen gaf aan een voorkeur te hebben voor continue ondersteuning vanaf vier centimeter ontsluiting.

De gemiddelde beoordeling van de postpartumzorg door de kraamverzorgende betrof een 8,8. Vrouwen beoordeelden de kraamzorg significant minder goed wanneer vrouwen jonger, multipara en hoger opgeleid waren. Ook werd de kraamzorg minder goed beoordeeld wanneer vrouwen het minimale aantal uren kraamzorg ontvingen, naar hun mening te weinig of te veel uren kraamzorghulp ontvingen, kraamzorg ontvingen van meerdere verschillende kraamverzorgenden en als vrouwen de zorg van de verloskundige minder goed hadden beoordeeld.

Op basis van alle resultaten kunnen we concluderen dat vrouwen de volgende vijf componenten van zorg belangrijk vinden: ervaren gevoel van controle, vrouwgerichtheid, geïndividualiseerde zorg, extra tijd per persoon en continuïteit van zorg en zorgverlener.

Wat zijn de discussiepunten?

De discussie gaat vooral over hoe de zorg verbeterd kan worden op basis van beschreven resultaten. Het huidige verloskundige zorgmodel moet worden heroverwogen en het aantal zorggevallen per fulltime werkende verloskundige dient naar beneden te worden bijgesteld. Vrouwgerichtheid en vrouwenperspectieven dienen een cruciale rol te spelen bij het bepalen van de huidige ontwikkelingen van de verloskundige zorg in Nederland.

Wat is de relevantie voor verloskundigen?

Verloskundigen kunnen de resultaten van mijn promotieonderzoek gebruiken om hun zorgverlening te verbeteren door persoonlijke aandacht te blijven geven en goed naar cliënten te luisteren; informatie aan te reiken toegespitst op de persoon en strategieën te zoeken om het gevoel van controle bij vrouwen te vergroten. Ook is het belangrijk om genoeg tijd voor vrouwen in te plannen door bijvoorbeeld praktijken niet te groot te laten worden, continuïteit van zorg en zorgverlener aan te bieden en ons hard te maken voor het verlagen van de normpraktijk om dit allemaal te kunnen verwezenlijken.

Wat is de toekomst van uw onderwerp?

Onze aanbeveling voor toekomstig onderzoek is om te onderzoeken hoe zorgverleners tegemoet kunnen komen aan de behoeften van vrouwen die een kunstverlossing of secundaire sectio caesarea ondergaan. Hierbij moeten we kijken naar hoe het gevoel van controle ook bij complicaties tijdens de bevalling kan worden versterkt. Ook zou het goed zijn om het perspectief van de partners en verloskundigen en hun rol bij (continue) ondersteuning tijdens de baring te onderzoeken en extra aandacht te geven aan specifieke groepen zoals vrouwen van niet-Nederlandse afkomst en lager opgeleide vrouwen. Het is vooral van belang om doorlopend onderzoek uit te voeren naar wat vrouwen vinden van de veranderingen in de huidige geboortezorg.

Het proefschrift & de promotie

Opleiding

Propedeuse Gezondheidswetenschappen Maastricht

Opleiding Verloskunde Groningen

Master of Science Verloskunde Amsterdam

Titel proefschrift

Women's voices: towards understanding the organization and women's views of maternity care in the Netherlands

Promotoren

Prof. dr. E.K. Hutton, prof. dr. J.J.H.M. Erwich,

Copromotoren

Dr. T.A. Wiegers en dr. T.P. de Cock

Promotiedatum

1 november 2018

Universiteit en afdeling

Amsterdam UMC, VU University medical center, midwifery science (maart 2011-nov 2018)

Motivatie

Mijn motivatie om te promoveren was tweeledig. Enerzijds vind ik de stem van vrouwen erg belangrijk in de organisatie van de verloskundige zorg. Hopelijk heeft mijn onderzoek bijgedragen aan de kennis over wat vrouwen belangrijk vinden aan de verloskundige zorg. Anderzijds vind ik het belangrijk dat verloskundigen zich blijven ontwikkelen, zodat wij ook zelf onderzoeksvoorstellen kunnen schrijven en kunnen onderzoeken hoe we de zorg kunnen verbeteren.

Na de promotie

Op dit moment ben ik docent bij de Academie Verloskunde in Groningen. Dit doe ik met enorm veel plezier, al mis ik soms de praktijk. Mijn interesse ligt bij onderzoek, onderwijs en de praktijk. Ik weet nog niet goed hoe en of ik dit wil gaan combineren. De toekomst zal dit uitwijzen. Voor nu ga ik eerst genieten van het feit dat mijn promotie afgerond is.

Het proefschrift van Carien Baas is te downloaden via: http://dare.ubvu.vu.nl/handle/1871/55807