Milde zwangerschapsdiabetes: wel of niet behandelen

Auteurs
Corine Verhoeven, Doortje Rademaker, Esteriek de Miranda
Editie
2019; 01
Categorie
Overig
Download pdf
Print artikel
Er is geen bewijs dat de behandeling van milde zwangerschapsdiabetes leidt tot betere zwangerschapsuitkomsten. Een nieuwe WHO-richtlijn beveelt dit wel aan. De TANGO-DM studie onderzoekt of behandeling volgens de nieuwe WHO-criteria wel effectief is.

De meeste verloskundige samenwerkingsverbanden (VSV’s) stellen de diagnose diabetes gravidarum (GDM) op basis van de ‘oude’ WHO-criteria uit 1999.[1,2] Hiermee krijgt 3-5% van de zwangeren in Nederland de diagnose GDM. Volgens de ‘nieuwe’ WHO-criteria uit 2013 wordt een milde hyperglycemie (zie kader) bij zwangere vrouwen ook beschouwd als GDM en als zodanig behandeld.[3]

In Nederland, waar de nieuwe WHO-richtlijn nog niet is opgenomen in een landelijke richtlijn, zal het invoeren van deze nieuwe criteria leiden tot waarschijnlijk drie tot vier keer zoveel zwangeren met de diagnose GDM.[4]

GDM gaat gepaard met een grotere kans op maternale en perinatale complicaties.[5] Voor GDM volgens de ‘oude’ WHO-criteria staat vast dat behandeling met dieetadviezen, controle van de bloedsuikers en zo nodig glucoseverlagende medicatie het risico op deze complicaties verlaagt en dat dit kosteneffectief is.[6]

Er is echter geen wetenschappelijk bewijs dat behandeling van zwangeren met milde hyperglycemie (GDM volgens de nieuwe richtlijn) leidt tot verbeterde maternale en perinatale uitkomsten. Ook is onbekend of deze nieuwe criteria kosteneffectief zijn.

Waarom dit onderzoek?

Het NVOG-consortium 2.0 start daarom samen met het Midwifery Research Network Netherlands (MRNN) en het Childbirth Network van Midwifery Science (VU medisch centrum) de TANGO-DM studie. TANGO-DM betekent: effecTieve behANdelinG vOlgens nieuwe criteria zwangerschaps Diabetes Mellitus.

Deze gerandomiseerde studie onderzoekt of behandeling van de groep zwangeren die volgens de nieuwe WHO-criteria wel GDM heeft, maar volgens de ‘oude’ WHO-criteria niet, effectief is.

De volgende onderzoeksvragen zullen worden beantwoord. Leidt behandeling van milde GDM -gesteld op basis van de nieuwe WHO-afkappunten tot minder macrosome baby’s (de primaire uitkomst), minder schouderdystocie, minder sectio’s, minder pre-eclampsie en minder perinatale mortaliteit? Hoe zit het met kosten? Zijn er meer verwijzingen, inleidingen, meer echo’s of meer andere interventies? Daarnaast is ook de door vrouwen ervaren kwaliteit van leven een belangrijke uitkomst die zal worden gemeten.

Welke vrouwen?

Vrouwen die een orale glucosetolerantietest (OGTT) hebben gehad en die volgens de nieuwe criteria wel diabetes gravidarum hebben maar volgens de oude criteria niet, kunnen deelnemen aan de studie. Om het effect van behandeling bij deze (discordante) groep te kunnen beoordelen, zijn 2520 inclusies nodig.

Na informed consent worden de zwangeren met een discordante OGTT-uitslag (zie kader) via een online programma gerandomiseerd tussen GDM-behandeling of standaard verloskundige zorg.[7] De GDM-behandelgroep wordt behandeld volgens de bestaande richtlijn met dieetadviezen, bloedsuikercontroles en zo nodig glucoseverlagende medicatie.[2]

Relevant

Zonder deze studie zullen de ‘nieuwe’ WHO-criteria, die internationaal al worden gevolgd in de Verenigde Staten[8], Australië en Nieuw-Zeeland[9], zeer waarschijnlijk worden ingevoerd in Nederland. In andere landen leidde invoering al tot een grote stijging in de kosten door het grote aantal extra zwangeren met GDM.[4] De verwachting is dat de uitkomsten van de TANGO-DM studie bijdragen aan de onderbouwing voor het beleid met de beste zorguitkomsten bij GDM.

Worden de nieuwe criteria ingevoerd, dan heeft een grote groep zwangeren, die verder een normale zwangerschap doormaakt, in de toekomst (volgens de richtlijn) minder keuzevrijheid wat betreft hun verloskundige zorg.

Het is van belang om te weten of behandeling van deze vrouwen zinvol is. In oktober vorig jaar zijn de eerste zwangeren geïncludeerd, binnenkort volgen andere centra. Voor deelname aan het onderzoek: zorgevaluatienederland.nl/tango-dm

Oude en nieuwe afkapwaarden diagnose zwangerschapsdiabetes

WHO-criteria 1999 (2-punts 75gr OGTT):

· nuchter: ≥7.0 mmol/L;

· 2-uurs glucosemeting ≥7.8 mmol/L.[1]

WHO-criteria 2013 (3-punts 75gr OGTT)

· nuchter: ≥5.1 mmol/L;

· 1-uurs glucose ≥10.0 mmol/L;

· 2-uurs glucose ≥8.5 mmol/L.

Deelnemen aan studie

Zwangeren met een milde hyperglycemie (discordante glucosewaarden) kunnen deelnemen aan de studie.

· nuchtere glucosewaarde tussen 5.1 en 6.9 óf

· 1-uurs glucose ≥10.0 óf

· 2-uurs glucose tussen 7.8 en 8.4 mmol/L

dr. Corine Verhoeven, verloskundige-onderzoeker Childbirth Network, c.verhoeven@vumc.nl; drs. Doortje Rademaker, arts-onderzoeker TANGO DM, d.rademaker@amc.uva.nl en

dr. Esteriek de Miranda, verloskundige-onderzoeker MRNN, contact@mrnn.nl)